Matera: de indrukwekkende grottenstad die behoort tot de oudste continu bewoonde steden ter wereld
Matera is zonder twijfel een van de meest bijzondere bestemmingen van Italië. De stad ligt in de regio Basilicata en staat wereldwijd bekend om de Sassi di Matera: een indrukwekkend netwerk van grotwoningen, kerken en smalle straatjes die zijn uitgehouwen in de kalkstenen rotsen. Deze unieke stad behoort tot de oudste continu bewoonde nederzettingen ter wereld en werd in 1993 opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Sinds Matera in 2019 werd uitgeroepen tot Europese Culturele Hoofdstad is de stad uitgegroeid tot een van de populairste bestemmingen van Zuid-Italië.
Wat Matera zo bijzonder maakt, is de combinatie van duizenden jaren geschiedenis en moderne gastvrijheid. Waar vroeger gezinnen leefden in eenvoudige grotwoningen, vind je tegenwoordig sfeervolle hotels, uitstekende restaurants, kunstgalerieën en musea. Toch is de authentieke sfeer volledig behouden gebleven. Een wandeling door Matera voelt alsof je een reis maakt door duizenden jaren geschiedenis.
Een geschiedenis van meer dan 9.000 jaar
Matera behoort tot de oudste continu bewoonde steden ter wereld. Archeologen hebben sporen gevonden van menselijke bewoning die meer dan negenduizend jaar oud zijn. De natuurlijke grotten boden bescherming tegen de elementen en werden in de loop der eeuwen uitgebreid tot complete woningen.
Tijdens de Romeinse, Byzantijnse en middeleeuwse periode groeide Matera uit tot een belangrijk religieus en cultureel centrum. Pas in de twintigste eeuw veranderde het beeld van de stad drastisch. De leefomstandigheden in de Sassi waren destijds zeer slecht, waardoor de Italiaanse overheid duizenden inwoners verhuisde naar nieuwe woonwijken. Pas vanaf de jaren tachtig begon de grootschalige restauratie die Matera veranderde in de bijzondere bestemming die zij vandaag is.
De Sassi di Matera
Het absolute hoogtepunt van Matera zijn de beroemde Sassi. Deze historische wijken bestaan uit honderden grotwoningen die trapsgewijs tegen de hellingen zijn gebouwd. De twee bekendste delen zijn Sasso Caveoso en Sasso Barisano. Beide wijken hebben hun eigen karakter, maar worden gekenmerkt door kronkelende steegjes, stenen trappen en indrukwekkende uitzichten.
Tijdens een wandeling ontdek je verborgen pleintjes, kleine kapellen en sfeervolle terrassen. Juist door zonder vaste route door de Sassi te dwalen ervaar je de unieke sfeer van Matera het beste.
Sasso Caveoso
Sasso Caveoso wordt beschouwd als het oudste deel van Matera. Hier krijg je het beste beeld van hoe de oorspronkelijke bewoners eeuwenlang leefden. Veel woningen zijn inmiddels ingericht als musea of kleinschalige accommodaties waar bezoekers kunnen overnachten in een authentieke grot.
Vanaf verschillende uitzichtpunten kijk je uit over de diepe kloof van de Gravina en de vele grotwoningen die tegen de rotswand lijken te zijn geplakt.
Sasso Barisano
Sasso Barisano is levendiger dan Sasso Caveoso en herbergt veel restaurants, winkels en hotels. Veel grotwoningen zijn hier zorgvuldig gerestaureerd zonder het historische karakter aan te tasten. Hierdoor ontstaat een bijzondere combinatie van moderne voorzieningen en eeuwenoude architectuur.
Vooral tijdens de avonduren, wanneer de verlichting de kalkstenen gebouwen een warme gloed geeft, is deze wijk bijzonder sfeervol.
De rotskerken van Matera
Verspreid over Matera liggen meer dan honderdvijftig rotskerken die rechtstreeks in de kalksteen zijn uitgehouwen. Veel van deze kerken dateren uit de Byzantijnse periode en bevatten prachtige fresco's die eeuwenlang verborgen zijn gebleven.
Enkele van de mooiste kerken bevinden zich aan de overzijde van de Gravina-kloof. Een wandeling daarheen biedt niet alleen bijzondere religieuze monumenten, maar ook spectaculaire panorama's over de stad.
Kathedraal van Matera
Boven op de heuvel tussen de twee Sassi ligt de imposante kathedraal van Matera. Deze twaalfde-eeuwse kerk vormt al eeuwenlang het religieuze hart van de stad. Vanaf het plein voor de kathedraal heb je een van de mooiste uitzichten over de historische wijken.
Ook het interieur met zijn rijk versierde kapellen en kunstwerken is een bezoek meer dan waard.
Parco della Murgia Materana
Aan de overzijde van de Gravina-kloof ligt het natuurgebied Parco della Murgia Materana. Hier wandel je langs grotten, rotskerken en uitzichtpunten die een compleet ander perspectief op Matera bieden. Vooral tijdens zonsopkomst en zonsondergang maken fotografen hier de mooiste beelden van de stad.
De combinatie van natuur en cultuur maakt dit park tot een absolute aanrader.
Matera als filmlocatie
Matera wordt regelmatig gebruikt als decor voor internationale films. Dankzij de eeuwenoude uitstraling lijkt de stad sterk op het historische Jeruzalem. Films als The Passion of the Christ, No Time to Die en Ben-Hur werden hier deels opgenomen.
Tijdens een wandeling herken je verschillende locaties die wereldwijd bekend zijn geworden door deze producties.
De keuken van Matera
De gastronomie van Matera is eenvoudig maar bijzonder smaakvol. Brood speelt een belangrijke rol; het beroemde Pane di Matera heeft zelfs een beschermde oorsprongsbenaming. Daarnaast staan orecchiette, gegrild lamsvlees, lokale kazen, olijfolie en peulvruchten vaak op het menu.
Veel restaurants zijn gevestigd in voormalige grotwoningen, waardoor ook de culinaire ervaring uniek is.
Dagtrips vanuit Matera
Matera vormt een uitstekende uitvalsbasis om Basilicata en delen van Apulië te ontdekken. Binnen een uur bereik je Alberobello, Altamura, Gravina in Puglia, Metaponto en de Ionische kust. Ook het berglandschap van de Lucanische Dolomieten is goed bereikbaar.
Daardoor kun je cultuur, natuur en strand uitstekend combineren tijdens één vakantie.
Praktische informatie
Matera ligt ongeveer zestig kilometer ten westen van Bari en is bereikbaar per auto, bus en regionale trein. Het historische centrum bestaat uit veel trappen en ongelijke bestrating. Comfortabele wandelschoenen zijn daarom sterk aan te raden. De beste reistijd loopt van april tot juni en van september tot oktober, wanneer de temperaturen aangenaam zijn.
Wie de stad zonder grote drukte wil ervaren, doet er goed aan minimaal één nacht in Matera te verblijven. Vooral 's avonds en vroeg in de ochtend is de sfeer magisch.
Waarom Matera bezoeken?
Matera is een bestemming die je nergens anders in Europa zult vinden. De eeuwenoude grotwoningen, indrukwekkende geschiedenis, spectaculaire uitzichten en authentieke Zuid-Italiaanse sfeer maken de stad tot een van de meest bijzondere reisbestemmingen van Italië. Iedere straat en ieder uitzicht vertelt een verhaal dat duizenden jaren teruggaat.
Voor liefhebbers van geschiedenis, architectuur, fotografie, gastronomie en cultuur is Matera een absolute must-see. Of je nu Basilicata bezoekt of een rondreis maakt door Zuid-Italië, een bezoek aan Matera behoort zonder twijfel tot de hoogtepunten van je reis.